Dành cho những bạn đã, đang, và sẽ bước trên con đường của một lập trình viên, và sau đó có thể bạn sẽ thành một người quản lý, người lãnh đạo.
Năm 18, bạn tự hào thi đậu vào một trường đại học, ba mẹ tự hào vì bạn.
Năm 22, bạn tự hào cầm tấm bằng đại học trên tay, thiên hạ đang chờ đợi bạn.
Năm 25, sau vài năm bôn tẩu giang hồ, bạn tự hào đã trãi qua nhiều cạm bẫy, xử lý được nhiều vụ án khó khăn, tiêu diệt được kha khá kẻ địch. Thiên hạ trong tay ta.
Những năm sau nữa…
Bạn lội qua bao ngọn núi, trèo qua bao con sông cùng với tổ đội của mình. Bạn đã chiến đấu hết mình vì dự án, vì đồng đội, vì công ty. Bạn thấy mình thật là đặc biệt, mình tự hào vì đã làm được nhiều thứ.
Bùm chíu…… Công ty tuyển thêm vài cô cậu 2k vào, như những năm trước thôi, có người đến thì có người đi. Nhưng mà là năm 35, câu chuyện mới bắt đầu.
Bạn hãy sợ nó, thật sự sợ. Vì sao? Để tôi nói cho bạn biết.
- Em trai 22 tuổi: nó trẻ, nó khỏe, ngày nó cày 14 tiếng, nó nói tiếng anh như tiếng mẹ đẻ, nó cập nhật công nghệ mới mỗi giờ, nó học mỗi phút, cái gì nó cũng làm, nó không vướng bận vợ con. Lương nó đòi 15 triệu.
- Bạn 35 tuổi: 13 năm kinh nghiệm, có thể 10 năm làm 1 việc lặp lại, thoái hóa cột sống, đau mỏi vai gáy, có khi là Gout man, bập bẹ vài từ tiếng anh, cập nhật công nghệ thông qua báo đài, đọc tiêu đề là chính, tự tin rằng mình biết, mình hiểu. Chiều 5h gập máy chạy về đón con, mệt lã sau 8h tối, nằm lướt tiktok giật giật. Lương đòi 40 triệu.
Em trai 22 chạy nhanh vì chưa biết sợ, bạn chạy chậm vì đã từng té đau. Nhưng nếu bạn 35 vẫn sợ đến mức đứng yên, thì bạn thua nó thật
Kinh nghiệm của bạn là bất biến?
- AI bây giờ đã gần như có thể code được những gì mà bạn đã code hơn 10 năm qua.
- Bạn hãnh diện về trang web thương mại điện tử mình đã dành 5 năm phát triển, AI nó làm trong vài ngày, vài tuần.
- Bạn hãnh diện với những thuật toán hay logic mà cả đội mất vài ngày thậm chí 1 tuần để chửi nhau, AI nó làm trong vài phút.
- Bạn hãnh diện về UX/UI mình chăm chút từng pixel, test từng chiếc điện thoại, AI nó sẽ chỉ bạn như thế nào là nghệ thuật trãi nghiệm người dùng.
Thời đại bùng nổ AI, cứ cho là cách đây 5 năm. Bùm…. kinh nghiệm bạn về 0. Bỏ cái niềm tự hào 13 năm kinh nghiệm của bạn đi, mà vốn dĩ có phải là 13 năm đâu, bạn đã làm 1 việc lặp đi lặp lại trong 8 đến 10 năm rồi.
AI không giết bạn.
Chính sự tự mãn của bạn mới giết bạn.
AI chỉ làm lộ ra bạn đã lặp lại một công việc quá lâu mà không chịu mở rộng tư duy.
Công ty có dựa vào kinh nghiệm của bạn mãi?
Công ty là một cỗ máy in tiền, không phải viện dưỡng lão. 35, 40, 45 đừng ảo tưởng sức mạnh.
Công ty trả lương cho giá trị hôm nay, sự nỗ lực cho ngày mai, chứ không phải ký ức huy hoàng của bạn 10 năm trước.
Làm cách nào để bạn không bị nó đá đít?
Phải làm sao cho thằng em 22 tuổi nó NỂ.
Với tuổi đời gần 60, cụ thể là 34, tôi thì suy nghĩ như thế này.
1. Đẩy thuyền theo gió
Em trai 22 tuổi:
- Nó đang bị chôn trong một đống kiến thức, công nghệ, thông tin và loay hoay vì thử cái này chưa xong đã phải coi cái khác.
- Bạn hãy là người đồng hành, cùng nhau tìm hiểu, học tập. Với kinh nghiệm hơn 10 năm, bạn sẽ cần học sâu hơn, hãy là tảng băng chìm. Bổ sung những phần mà thằng ku chưa tìm tới.
- Nó cày 14 tiếng vì nó chưa biết chỗ nào quan trọng, bạn xử lý những việc quan trọng trong 8 tiếng.
- Nó chạy theo công nghệ, nhanh đó, nhưng chưa chắc đã đúng hướng.
- Bạn cần vạch ra con đường, nói thẳng ra là yêu cầu dự án và khách hàng mong muốn. Hãy cùng thảo luận, phân tích, lựa chọn những gì cần học ngay bây giờ, những gì cần chuẩn bị cho dự án sắp tới (nếu có dự án).
- Nếu bạn đã đi chậm mà còn đi sai thì vấn đề là do bạn, không ai cứu được đâu.
- Nó chưa vợ chưa con, nên nó chưa biết cách quán xuyến, chăm sóc, lo lắng.
- Hãy hướng dẫn nó cách quản lý scope, quản lý rủi ro, lắng nghe đồng đội.
- Hãy cho nó biết ta bình tĩnh, nhẹ nhàng, dứt khoát trong trao đổi với khách hàng như thế nào.
- Học tiếng nước ngoài, nước nào cũng được, đừng để mình nằm ngoài cuộc hội thoại.
- Sau 35, bạn sống sót được là nhờ não, trải nghiệm xã hội, và phán đoán — thứ mà AI cũng chỉ đang bắt chước.
Sau năm 35, bạn không còn thắng bằng tốc độ.
Bạn thắng bằng tầm nhìn.
Và tầm nhìn thì không AI nào copy được — trừ khi bạn không có gì để nó copy.
2. Bão tố tàn phá.
Em trai 22 tuổi:
- Luôn muốn áp dụng những gì mà nó mới tìm hiểu được, muốn thử công nghệ mới.
- Dẹp đi, dự án đang hoạt động, cần gì phải thay đổi.
- Thằng ku không biết phải bắt đầu từ đâu
- Tự bạn xây mới, giấu kỹ những phần quan trọng đi, chỉ cho nó làm những việc râu ria thôi. Nó không thể làm được việc giống như bạn.
- Dùng những kiến thức bạn học trong hơn 10 năm qua, gạt bỏ những cái mới, cố tâng bốc những điểm mạnh của công nghệ lõi 10 năm, nó sẽ hoang mang không biết đâu là thực đâu là hư vô.
- Thằng ku có chí tiến thủ
- Dập tắt nó ngay, đánh giá thấp hoặc vừa đủ để nó chỉ hoàn thành công việc được bạn giao cho (nếu bạn có đủ thẩm quyền)
- Cho nó thấy cái ghế của bạn là của bạn, đừng dòm ngó. Cố gắng giữ ghế đến khi về hưu là được.
Thà ta phụ người chứ không để người phụ ta
Túm cái váy lại, bạn lựa chọn dùng kinh nghiệm của mình để làm mái chèo, làm chân vịt để đẩy con thuyền chở tụi nhỏ tiến về phía trước. Hoặc dùng kinh nghiệm đó biến nó thành bão, nhấn chìm những con thuyền nào đi ngang qua, kéo tụi nhỏ xuống đại dương sâu thẳm. Tùy bạn.
